Türkiye’de coğrafi işaret tescili alan ürün sayısı
Türkiye’de coğrafi işaret tescili alan ürün sayısı 2023 sonunda 1512’ye ulaştı. Geçen yıl 371 ürün için başvuru yapıldı ve bunlardan 209’u coğrafi işaret tescili aldı. En çok coğrafi işaret başvurusunda bulunan il, 58 ürünle Hatay oldu. Ancak ürünleri en fazla tescillenen il, 105 ürünle Gaziantep olarak kayıtlara geçti.
Hatay’ın tescil edilen ürünleri arasında Antakya künefesi, kaytaz böreği, kömbe ve Antakya kağıt kebabı bulunuyor. Ayrıca Alaca tirit yemeği, İskilip gül baklavası ve Dodurga kapari turşusu gibi ürünler de Çorum’un coğrafi işaret başvuruları arasında yer alıyor. Diyarbakır ise elma dizmesi, zingil tatlısı ve kahki gibi ürünlerle 21 coğrafi işaret başvurusuyla Çorum’u takip ediyor.
Diyarbakır’ın ardından 4’üncü sırada Kızılırmak kilimi, Kurşunlu helvası ve Çerkeş lokumunu gibi ürünleriyle Çankırı yer aldı. Bu il, 12 ürünü için tescil başvurusu yaptı. Çankırı’yı çömlek kömbesi ve lokurun da aralarında olduğu 11 ürünüyle Karaman takip etti.
Gaziantep 7 ürün için sonuç bekliyor
Coğrafi işaretli ürün tescili alan iller arasında 105’le ilk sırada yer alan Gaziantep de baklava, beyran, muska, firik, Araban sarımsağı gibi ürünlerini tescilledi. Kentin fıstıklı-cevizli sakız helvası, fıstıklı dondurması ve sarımsak turşusunun da aralarında olduğu 7 coğrafi ürününe ilişkin başvuru süreci ise devam ediyor.
Konya, Akşehir hersesi, tandır kebabı, Derbent fasulyesi ve Konya irmik helvasının da aralarında bulunduğu 73 ürünle 2’nci sırada dikkati çekti. Burma kadayıfı, ciğer kebabı, ekşili dolması ve hasır bileziğiyle öne çıkan Diyarbakır da 56 ürün tesciliyle 3’üncü sırada yer aldı.
Erzurum, 55 tescil ve ayran aşı çorbası, ayva yahnisi, civil peyniri ve çılbır gibi ürünleriyle Diyarbakır’ı takip etti. Şanlıurfa da Siverek tavası, Suruç narı, Karaköprü tat karpuzunun aralarında yer aldığı 47 ürünle 5’inci sırada yer buldu.
Yılın ilk 3 ayına ilişkin veriler
Öte yandan, bu yılın ilk 3 aylık döneminde TÜRKPATENT’e 107 coğrafi işaret başvurusu yapıldı. Kurum 3 ayda 47 coğrafi işareti tescilledi.
Söz konusu dönemde en fazla başvuru yapan iller 29’la Hatay, 11’le Diyarbakır ve 6’yla Malatya oldu. TÜRKPATENT bu dönemde Diyarbakır’ın 6, Çankırı’nın 4, Balıkesir’in 3 coğrafi işaretini tescilledi.
AB’de tescilli coğrafi işaret sayısı artıyor
Türkiye’nin ürünlerini Avrupa Birliği (AB) nezdinde tescil ettirme süreci de devam ediyor.
AB’ye geçen yıl Kilis zeytinyağı, Isparta gülyağı, Urla sakız enginarı, Bursa şeftalisi, Manisa mesir macunu, Hüyük çileği, Rize çayı, Bingöl balı, Silifke yoğurdu, Tarsus sarıulak zeytini, Hatay kaytaz böreği, Osmaniye yer fıstığı, melli inciri, Kayseri pastırması, Adana şalgamı, Milas çekişke zeytini, Sinop kestane balı, Kayseri sucuğu, Aydın çam fıstığı, Söke pamuğu, Şanlıurfa keten köyneği fıstığı, Kayseri mantısı, Manisa sultani çekirdeksiz üzümü, Fethiye kaya inciri, Gaziantep fıstık ezmesi ve Antep lahmacunu olmak üzere 26 ürün için başvuru yapıldı.
Antakya künefesi, Suruç narı, Çağlayancerit cevizi, Gemlik zeytini, Edremit zeytinyağı, Milas yağlı zeytini, Ayaş domatesi, Maraş tarhanası, Edremit Körfezi yeşil çizik zeytini ve Ezine peyniri geçen yıl AB nezdinde tescil edilen ürünler arasında yer aldı.
AB nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısı geçen yıl sonunda 18 olurken, Safranbolu safranı, Aydın memecik zeytinyağı ve Araban sarımsağının da tescillenmesiyle bu sayı 2024’te 21’e çıktı.
AB nezdinde işlemleri devam eden coğrafi işaret başvuru sayısı ise 49 oldu.
Türk kahvesi, Türk lokumu, Türk yoğurdu ve Türk baklavası ürünleri için de AB nezdinde geleneksel ürün adı başvuruları yapıldı.